Antioxidanten

Definitie

<//font>Er bestaan meerdere soorten antioxidanten.
De meeste antioxidanten in groenten maken deel uit van de familie van carotenoïden, plantaardige kleurstoffen. Meestal geven ze groenten hun kleur.
We onderscheiden: 

•  Bètacaroteen en lycopeen van de subfamilie van carotenen. 
•  Luteïne, zeaxanthine en bètacryptoxanthine van de subfamilie van xantofylen.

De bekendste is bètacaroteen, een voorloper van vitamine A (ook wel “provitamine A” genoemd): na omzetting in het lichaam kan bètacaroteen vitamine A produceren. Bètacryptoxanthine is ook een voorloper van vitamine A.
Ook andere moleculen hebben een antioxiderende werking en kunnen worden aangetroffen in groenten en fruit: polyfenolen, de vitaminen A, E en C en bepaalde mineralen en sporenelementen (selenium, koper, zink en mangaan).


<//font>Functies in het lichaam<//font>

•      Antioxiderende werking: antioxidanten gaan oxidatieve stress en vrije radicalen tegen (moleculen die verantwoordelijk zijn voor veroudering en bepaalde aandoeningen).      
•      Voorloper van vitamine A: bij bètacaroteen en bètacryptoxanthine      
•      Andere functies: de hier genoemde antioxidanten hebben nog talloze andere verschillende functies in het lichaam. De antioxiderende werking is trouwens niet altijd hun belangrijkste functie.     

Bronnen in groenten en andere levensmiddelen

<//font>(Bron: Ciqual) 

Voedingsmiddelen die rijk zijn aan bètacaroteen	µg/100g
Rauwe wortel	10 000
Paardenbloem, peterselie	7 000-8 000
Gedroogde abrikozen, gekookte spinazie, veldsla, pompoen, snijbiet, zoete aardappel	4 000-5 000
Rode paprika, mango, waterkers, zuring	2 000-4 000
Meloen, Abrikoos, Lever	1 000-2 000
Postelein, waterkers, tomaten, boter, perziken, reuzenpompoen	500-1 000

Groenten die het rijkst zijn aan lycopeen: tomatensaus in conserven (15151 µg/ 100g), rauwe tomaten (2573 µg/ 100g), rauwe rode paprika (308 µg/ 100g)

Groenten die het rijkst zijn aan luteïne + zeaxanthine: gekookte spinazie (11308 µg/ 100g), gekookte rapen (8440 µg/ 100g), erwten in conserven (1350 µg/ 100g), gekookte spruitjes (1290 µg/ 100g), rauwe sla (1223 µg/ 100g), gekookte broccoli (1080 µg/ 100g), reuzenpompoen in conserven (1014 µg/ 100g)

Groenten die het rijkst zijn aan bètacryptoxanthine: gekookte rode paprika (2071 µg/ 100g), gekookte reuzenpompoen (1450 µg/ 100g), rauwe rode paprika (490 µg/ 100g), gekookte wortel (202 µg/ 100g)

Aanbevolen hoeveelheden

De ADH (aanbevolen dagelijkse hoeveelheden) voor bètacaroteen bedragen 4,8 mg/dag (d.w.z. 4800 µg/dag)
Er zijn geen officiële aanbevelingen in termen van hoeveelheden voor de andere antioxidanten.

Er bestaan geen ADH per leeftijdscategorie.
Toch wordt doorgaans aanbevolen dat ongeveer 60% van het gehalte aan vitamine A afkomstig moet zijn van carotenoïden (alfacaroteen, bètacaroteen en bètacryptoxanthine), maar er wordt niet vermeld wat de verdeling tussen deze carotenoïden moet zijn.

Teveel – Tekort

De ingenomen hoeveelheid carotenoïden voor de Franse bevolking wordt geschat op 5 mg/dag. Voor het grootste gedeelte zijn deze van groenten afkomstig.

Een tekort aan antioxidanten zou leiden tot een verhoging van de oxidatieve stress (veroudering en risico op het ontstaan van ziekten).

Bepaalde bevolkingsgroepen krijgen te weinig antioxidanten binnen en/of worden blootgesteld aan meer oxidatieve stress zoals vrouwen in de menopauze, ouderen, zwaarlijvige personen en rokers.

Aandachtspunt

Antioxidanten zijn soms moleculen die gevoelig zijn voor oxidatie en licht, maar redelijk stabiel bij warmte.

Tips en adviezen van de voedingskundige

Varieer met verschillende kleuren groenten en fruit. Zo krijgt u alle antioxidanten binnen die noodzakelijk zijn voor uw gezondheid!
Bepaalde antioxidanten worden beter opgenomen in combinatie met vetstoffen zoals lycopeen in tomaten.
Lycopeen in tomaten of carotenoïden in wortelen worden beter opgenomen wanneer de tomaten of wortels in wat vet worden bereid. Dat is ook de reden waarom gerechten uit de landen rond de middellandse zee vaak rijk zijn aan groenten die met olijfolie zijn bereid. Een echte gezondheidsbooster!

Voor meer informatie

Download de monografie over antioxidanten in de rubriek "gezondheidsdeskundigen”.